NghiaTinh.comNghĩa Tình
Quỹ hiếu hỉ và ngân sách gia đình

Vợ chồng thống nhất mức đi đám để khỏi lục đục vì tiền mừng

Vợ chồng nên chia người quen thành vài nhóm, chốt một khung mức đi cho từng nhóm, quy định khoản nào phải bàn trước và cùng ghi chung một cuốn sổ hiếu hỉ.

Two pairs of hands of a Vietnamese couple resting on a wooden tea table, one hand pointing to a blank page of an open household notebook, two teacups, soft window light

Để khỏi lục đục vì tiền mừng, vợ chồng nên ngồi lại một lần, chia người quen của cả hai bên thành vài nhóm, chốt một khung mức đi cho mỗi nhóm, quy định những khoản nào phải hỏi nhau trước, và cùng ghi vào một cuốn sổ chung. Có khung rồi thì mỗi lần nhận thiệp không phải bàn lại từ đầu, và không ai cảm thấy bên mình bị đối xử kém hơn.

Chuyện tiền đi đám ít khi lớn về con số, nhưng hay chạm vào chỗ nhạy cảm: họ hàng bên nào, bạn của ai, ai đi nhiều hơn ai. Bài này không đưa ra một mức chung cho mọi nhà, mà đưa ra cách bàn và cách ghi để hai người cùng đồng ý. Số tiền trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ.

Vì sao tiền đi đám hay thành chuyện giữa hai vợ chồng

Mỗi người mang về gia đình nhỏ một thói quen từ nhà mình. Có người lớn lên ở nơi đi đám rất trọng, phong bì phải dày mới thấy phải đạo; có người quen cách nhẹ nhàng, đi để có mặt là chính. Khi hai thói quen gặp nhau mà không ai nói ra, mỗi lần đi đám lại có một người thấy khó chịu.

Chỗ thứ hai là cảm giác công bằng giữa hai bên nội ngoại. Nếu đám bên nội đi một mức, đám bên ngoại tương đương mà đi thấp hơn, người kia dễ để bụng dù không nói. Lâu dần những lần để bụng nhỏ cộng lại thành chuyện lớn, có khi bùng lên vào đúng một đám chẳng liên quan.

Chỗ thứ ba là thông tin. Nhiều nhà mỗi người tự đi đám của quan hệ mình bằng tiền riêng, không ghi chung. Đến khi nhà người ta đáp lễ, người kia không biết đã từng đi bao nhiêu, dẫn đến lúc đáp lại lệch hẳn. Hoặc cuối tháng thấy tiền hụt mà không biết đi đâu.

Nhìn ra ba gốc này thì cách gỡ cũng rõ: nói ra thói quen của mỗi bên, đặt một khung chung công bằng cho cả hai họ, và ghi chung một chỗ.

Chia người quen thành nhóm và chốt khung mức đi

Buổi bàn đầu tiên nên làm theo trình tự này, mất khoảng một tiếng là xong:

  1. Mỗi người liệt kê những người mình hay đi đám, cả họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm.
  2. Gộp danh sách lại và chia thành bốn đến năm nhóm theo độ gần: ruột thịt hai bên; họ hàng gần; bạn rất thân; đồng nghiệp, bạn bè thường; người quen xã giao.
  3. Với mỗi nhóm, mỗi người nói mức mình thấy hợp lý và lý do. Không cần thắng thua, chỉ cần nghe được cách nghĩ của nhau.
  4. Chốt một khung có cận dưới và cận trên cho từng nhóm, thay vì một con số cứng. Khung cho phép linh động theo độ thân và hoàn cảnh từng đám.
  5. Áp cùng một khung cho cả bên nội lẫn bên ngoại. Đây là điều quan trọng nhất để không ai thấy thiệt.
  6. Ghi khung vào trang đầu của sổ nghĩa tình, kèm ngày bàn, để sau này xem lại và điều chỉnh.

Khung là để định hướng, không phải luật cứng. Người đã mừng nhà mình một khoản cụ thể thì việc đáp lễ vẫn dựa trên khoản đó và thời gian đã qua, khung chỉ giúp với những người lần đầu đi hoặc không có trong sổ.

Ví dụ một khung mức đi đã thống nhất

Đây là ví dụ giả định của một gia đình trẻ ở thành phố, chỉ để minh hoạ hình dạng của một khung. Mỗi nhà có hoàn cảnh và tập quán khác nhau, con số thật cần tự bàn:

NhómKhung ví dụAi quyết khi trong khungKhi nào phải bàn
Ruột thịt hai bênBàn riêng từng đámCả haiLuôn bàn
Họ hàng gần1 đến 2 triệuNgười có quan hệ gần hơnKhi muốn vượt khung
Bạn rất thân1 đến 2 triệuNgười là bạnKhi muốn vượt khung
Đồng nghiệp, bạn thường500 nghìn đến 1 triệuNgười được mờiKhông cần
Người quen xã giao300 đến 500 nghìnNgười được mờiKhông cần

Cột "khi nào phải bàn" là phần giúp hai người thoải mái nhất. Trong khung thì mỗi người tự quyết, không ai phải xin phép ai; chỉ những khoản đặc biệt mới cần cùng ngồi lại.

Nhóm ruột thịt được để "bàn riêng từng đám" vì đó thường là những khoản lớn và mang nhiều ý nghĩa: đám cưới em ruột, mừng thọ bố mẹ, xây nhà của anh chị. Những dịp này còn liên quan đến việc góp công, góp sức chứ không chỉ phong bì, nên cần hai người cùng quyết. Việc đặt riêng nhóm này ra cũng giúp tránh so bì, vì không có một mức chung để đem ra so giữa em ruột bên này và em ruột bên kia.

Những lúc dễ va chạm và cách nói chuyện

Khi một bên muốn đi vượt khung. Thay vì hỏi xin, nên nói lý do: người này đã giúp nhà mình lúc khó, hay trước đây họ mừng nhà mình nhiều. Có lý do cụ thể thì người kia dễ đồng ý, và lần sau đến lượt mình cũng được hiểu như vậy.

Khi đám của hai bên trùng thời điểm. Nếu quỹ không đủ để đi cả hai ở mức cao, nên chia đều sự nhường nhịn: đám này đi đủ, đám kia gửi lời mừng và đi lại sau, lần sau đổi chiều.

Khi bố mẹ một bên góp ý về mức đi. Lời góp ý của người lớn thường xuất phát từ tập quán nơi họ sống. Nghe và cảm ơn, rồi hai vợ chồng tự quyết theo khung đã bàn. Không nên để một bên phải đứng giữa bố mẹ và vợ hoặc chồng.

Khi một người lỡ đi mà không báo. Ghi vào sổ trước, nói chuyện sau. Mục đích là sổ đúng, không phải để trách. Nếu lặp lại nhiều lần thì xem lại khung có quá chặt không.

Câu nói mẫu khi cần bàn. "Đám nhà chú Ba tháng sau mình tính đi mức nào, anh nghĩ sao?" hoặc "Em thấy bạn này thân, mình đi trên khung một chút được không?" — câu hỏi mở, có lý do, không đặt người kia vào thế phải cãi.

Khi thu nhập của hai người chênh lệch nhiều

Có nhà một người làm ra nhiều hơn hẳn người kia. Nếu mỗi người tự lo đám của quan hệ mình bằng tiền riêng, người thu nhập thấp hơn dễ thấy áp lực: hoặc đi thấp hơn khung và ngại với bạn bè, hoặc đi đủ mà hụt tiền tiêu riêng. Người thu nhập cao lại có khi đi rộng tay theo ý mình mà không để ý người kia đang khó.

Cách nhiều gia đình chọn là đưa tiền đi đám vào quỹ chung, mỗi người góp theo tỷ lệ thu nhập chứ không chia đôi. Quỹ chung lo cho mọi đám trong khung, bất kể đám đó là quan hệ của ai. Như vậy bạn bè của người thu nhập thấp hơn cũng được đi đúng mức như bạn bè của người kia, và không ai phải tính toán với nhau từng phong bì.

Nếu hai người vẫn muốn giữ tiền riêng, ít nhất nên thống nhất rằng khung mức đi là khung của cả nhà, không phải của từng người. Khi người thu nhập thấp hơn cần đi một đám lớn, người kia có thể góp thêm mà không coi đó là cho vay. Cách nào cũng được, miễn là hai người nói rõ với nhau và ghi lại trong sổ.

Ghi chung một cuốn sổ, kể cả khi mỗi người đi riêng

Dù tiền đi đám lấy từ quỹ chung hay từ tiền riêng của mỗi người, sổ nên là một. Lý do đơn giản: đến lúc nhà người ta đáp lễ, hoặc khi nhà mình có việc và cần tra ai đã đi, cả hai đều phải tìm được. Nhiều năm sau có khi chính người đi cũng quên, sổ là chỗ duy nhất còn lưu.

Cách ghi gọn nhất là thêm một cột "ai đi" bên cạnh các cột thường có như ngày, dịp, tên, quan hệ, số tiền. Cột này cho biết khoản đó đi theo quan hệ của vợ, của chồng hay của cả nhà. Khi đáp lễ, nhìn cột này là biết ai nên đứng ra.

Nhà dùng bảng tính trên điện thoại có thể chia sẻ cho cả hai người cùng sửa. Nhà dùng sổ giấy thì để sổ ở một chỗ cố định, ai đi về thì ghi luôn tối hôm đó. Mỗi tháng một lần cùng xem lại sổ vài phút, đánh dấu những dòng còn thiếu thông tin.

Xem lại khung mỗi năm một lần

Hoàn cảnh thay đổi thì khung cũng nên đổi theo. Thu nhập tăng hay giảm, có thêm con, chuyển về sống gần một bên gia đình, thời giá thay đổi — mỗi điều đều ảnh hưởng đến mức đi hợp lý. Một buổi xem lại vào đầu năm, sau khi cộng sổ năm cũ, là thời điểm tốt.

Khi xem lại, nên nhìn cả hai chiều: nhà mình đã đi thế nào, và người khác đã mừng nhà mình thế nào trong năm. Nếu thấy một nhóm quan hệ lâu nay đi thấp hơn nhiều so với họ đi nhà mình, có thể nâng khung nhóm đó. Ngược lại, nếu một nhóm chiếm quá nhiều ngân sách mà quan hệ đã nhạt, có thể hạ xuống.

Điều đáng giữ nhất qua mỗi lần xem lại là nguyên tắc công bằng giữa hai bên gia đình. Khung có thể lên xuống, nhưng nếu đã áp cho bên này thì áp đúng như vậy cho bên kia. Giữ được điều đó, tiền mừng sẽ không còn là chuyện khiến hai người phải nặng lời với nhau.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng nên đi đám cưới chung một phong bì hay riêng?

Khi cùng được một gia đình mời, phong bì chung đứng tên cả hai là cách phổ biến. Khi mỗi người được mời theo quan hệ riêng thì có thể đi riêng, miễn là vẫn ghi chung vào một cuốn sổ để sau này tra lại.

Làm sao để không bị thiên vị giữa họ nội và họ ngoại khi đi đám?

Chốt một khung mức đi theo độ gần của quan hệ và áp đúng khung đó cho cả hai bên. Khi muốn đi vượt khung cho một người, nói lý do cụ thể để người kia hiểu, và lần sau bên kia cũng được làm như vậy.

Bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ góp ý mức đi đám thì sao?

Lắng nghe vì người lớn hiểu tập quán nơi họ sống, cảm ơn lời góp ý, rồi hai vợ chồng tự quyết theo khung đã thống nhất. Tránh để một người phải đứng giữa bố mẹ mình và người bạn đời.

Một người tự đi đám mà không báo thì có nên trách không?

Nên ghi vào sổ trước để sổ đúng, rồi nói chuyện nhẹ nhàng sau. Nếu chuyện lặp lại nhiều lần thì có thể khung đang quá chặt hoặc chưa rõ khoản nào cần bàn trước, nên ngồi lại sửa khung.

Khung mức đi đám có cần ghi ra giấy không?

Nên ghi vào trang đầu của sổ nghĩa tình, kèm ngày bàn. Ghi ra giúp cả hai người nhớ giống nhau, tránh mỗi người nhớ một kiểu, và là căn cứ để xem lại khi hoàn cảnh thay đổi.

Bao lâu nên xem lại mức đi đám một lần?

Mỗi năm một lần là vừa, thường vào đầu năm sau khi cộng sổ năm cũ. Ngoài ra nên xem lại ngay khi có thay đổi lớn như thu nhập giảm, có thêm con hoặc chuyển nơi ở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138