NghiaTinh.comNghĩa Tình
Hiếu hỉ ở cơ quan, họ hàng và hội nhóm

Quỹ hiếu hỉ dòng họ: ai đứng ra, góp thế nào cho êm cả họ

Lập và giữ quỹ hiếu hỉ dòng họ: ai đứng ra, góp theo hộ hay theo khả năng, chi cho việc gì, con cháu ở xa góp ra sao và cách ghi chép công khai cho cả họ cùng yên tâm.

Wide shot of an extended Vietnamese family seated on plastic chairs in a tiled rural courtyard under a mango tree, an elder speaking, others listening, midday dappled shade

Quỹ hiếu hỉ dòng họ thường do trưởng họ hoặc một ban liên lạc vài người đứng ra, một người cẩn thận giữ tiền và sổ, góp theo hộ với một mức sàn chung và để ai có điều kiện góp thêm tuỳ tâm. Quỹ êm khi mọi việc được thống nhất ở buổi họp họ, ghi thành vài dòng rõ ràng và báo thu chi đều đặn mỗi năm, kể cả cho con cháu ở xa.

Bài này nói về quỹ dùng cho việc hiếu hỉ trong họ: tang lễ, mừng thọ, thăm ốm, đôi khi mừng cưới. Các khoản khác của họ như tu sửa nhà thờ họ hay khuyến học nên tách quỹ riêng, bài chỉ nhắc qua. Tập quán mỗi họ, mỗi vùng một khác; các con số là ví dụ giả định để minh hoạ.

Quỹ dòng họ khác quỹ cơ quan ở những điểm nào

Quỹ cơ quan gom những người ngang hàng, thu nhập gần nhau, gặp nhau hằng ngày. Quỹ dòng họ thì ngược lại: người góp trải dài ba bốn thế hệ, từ các cụ đã nghỉ hưu đến cháu chắt mới đi làm; có hộ ở quê làm nông, có hộ ở thành phố kinh doanh, có người làm ăn xa hoặc ở nước ngoài. Thu nhập chênh lệch rất lớn, và quan trọng hơn, quan hệ giữa các hộ là quan hệ máu mủ chứ không phải đồng nghiệp.

Vì quan hệ máu mủ, chuyện tiền trong họ nhạy cảm hơn nhiều. Một lời phàn nàn ở cơ quan có thể qua sau vài tuần; một lần lấn cấn trong họ có khi kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng tới cả con cháu. Do đó quỹ dòng họ cần đặt sự êm thấm lên trên sự chính xác tuyệt đối: mức góp không cần bằng nhau từng đồng, nhưng cách góp phải được mọi chi trong họ đồng ý.

Một điểm khác nữa là thời gian. Quỹ cơ quan có thể giải tán khi phòng ban sáp nhập. Quỹ dòng họ thường tồn tại qua nhiều đời người giữ, nên sổ sách phải đủ rõ để người giữ sau, có khi là cháu của người giữ trước, đọc lại vẫn hiểu. Đây là lý do nhiều họ giữ sổ quỹ cùng với gia phả hoặc sổ ghi ngày giỗ, coi đó là một phần ký ức chung của cả họ.

Ai đứng ra và mỗi người lo việc gì

Trưởng họ hoặc người cao tuổi được kính trọng. Là người đứng tên quỹ, chủ trì buổi họp, quyết những việc khó khi có tranh luận. Không nhất thiết phải giữ tiền; nhiều họ để trưởng họ đứng ra nói và người khác lo sổ sách.

Ban liên lạc vài người đại diện các chi. Mỗi chi hoặc mỗi nhánh cử một người. Họ là cầu nối báo tin hiếu hỉ trong chi mình, nhắc các hộ góp quỹ và đi đại diện khi có việc. Ban liên lạc giúp tránh tình trạng một chi xa được biết tin muộn hơn chi gần.

Người giữ tiền và sổ. Nên là người cẩn thận, ở gần nơi họ thường tụ họp, có thời gian và biết dùng điện thoại để nhận chuyển khoản. Nhiều họ chọn một người ở thế hệ giữa, đủ uy tín với người lớn và đủ thạo việc để làm với con cháu ở xa.

Người kiểm sổ. Một người thuộc chi khác với người giữ tiền, xem sổ mỗi năm một lần trước buổi họp họ. Việc này không phải nghi ngờ mà để khi báo cáo trước cả họ, có thêm một tiếng nói xác nhận.

Người lo liên lạc với con cháu ở xa. Thường là người trẻ, quản lý nhóm chat của họ, gửi thông báo thu chi và nhắc góp. Vai trò này ngày càng quan trọng khi con cháu tản đi nhiều nơi.

Các cách góp quỹ hiếu hỉ dòng họ thường gặp

Không có cách nào đúng cho mọi họ. Bảng sau tóm tắt bốn cách hay gặp, kèm điều cần cân nhắc. Có họ kết hợp hai cách.

Cách gópLàm thế nàoHợp vớiĐiều cần cân nhắc
Đều theo hộMỗi hộ góp một khoản như nhau mỗi nămHọ nhỏ, thu nhập các hộ gần nhauHộ khó khăn thấy nặng; nên có ngoại lệ được thống nhất
Theo suất ngườiTính theo số người trưởng thành trong hộHọ quen cách tính suất từ lâuHộ đông người đi học, chưa đi làm có thể thiệt
Mức sàn cộng tuỳ tâmMỗi hộ góp tối thiểu một mức, ai có điều kiện góp thêmHọ có chênh lệch thu nhập lớnPhần góp thêm nên công bố tổng, không xếp hạng ai góp nhiều
Góp theo việcKhông giữ quỹ, mỗi việc mới gomHọ ít việc, ở gần nhauViệc tang bất ngờ dễ lúng túng; hộ ở xa hay bị sót

Với cách mức sàn cộng tuỳ tâm, điều tế nhị nhất là phần góp thêm. Công bố tên người góp thêm có thể là cách cảm ơn, nhưng cũng dễ khiến những hộ chỉ góp mức sàn thấy ngại. Nhiều họ chọn cảm ơn chung ở buổi họp và ghi chi tiết trong sổ, ai muốn xem thì xem.

Những điều nên chốt ở buổi họp họ

Buổi họp họ hằng năm, thường vào dịp giỗ tổ hay cuối năm âm lịch, là lúc thích hợp nhất để thống nhất về quỹ. Danh sách việc cần chốt:

  1. Quỹ chi cho những việc gì: tang người trong họ, mừng thọ các cụ theo mốc tuổi, thăm ốm nằm viện, có mừng cưới con cháu hay không.
  2. Mức chi cho mỗi việc, có kèm vòng hoa, lễ vật hay không, ai đi đại diện.
  3. Ai được tính là người trong họ để quỹ chi: chỉ người mang họ, hay cả dâu rể, con cháu ngoại.
  4. Mức góp của mỗi hộ hoặc mỗi suất, hạn góp trong năm, góp bằng cách nào.
  5. Hộ đang khó khăn được miễn hoặc giảm thế nào, ai đề xuất, ai quyết.
  6. Khi quỹ thiếu đột xuất thì xử lý ra sao: các chi gom thêm hay trưởng họ ứng trước.
  7. Ai giữ quỹ, ai kiểm sổ, bao giờ báo cáo lại.

Ghi biên bản ngắn những điều đã chốt, đọc lại trước khi kết thúc buổi họp và gửi vào nhóm chung cho người vắng mặt. Năm sau, biên bản này là điểm bắt đầu để xem lại, không phải bàn lại từ đầu.

Con cháu ở xa, ở nước ngoài và các hộ đã ra riêng

Phần lớn lấn cấn của quỹ dòng họ ngày nay xuất phát từ những hộ không ở quê. Con cháu lên thành phố làm ăn, có người định cư ở nước ngoài, có người lấy vợ lấy chồng ở tỉnh khác. Họ vẫn muốn góp phần với họ, nhưng không có mặt ở buổi họp, không biết tin hiếu hỉ kịp thời và không rõ quỹ đang chi thế nào.

Cách làm hiệu quả là gắn mỗi hộ ở xa với một người trong ban liên lạc. Người này báo tin hiếu hỉ, nhắc góp quỹ và gửi lại báo cáo thu chi sau buổi họp. Góp bằng chuyển khoản giúp con cháu ở xa không phải nhờ ai cầm tiền về. Với người ở nước ngoài, nên hỏi họ muốn góp một lần cho nhiều năm hay góp từng năm, rồi ghi rõ trong sổ khoản đã góp trước cho những năm nào.

Câu hỏi hay gặp là hộ đã ra ở riêng có tính là một hộ riêng không. Thông thường, khi con trai lập gia đình và ra ở riêng, họ được tính là một hộ mới, nhưng nhiều họ cho các hộ trẻ một hai năm đầu được góp mức thấp hơn. Điều quan trọng là quy ước này được nói ra từ trước, để các hộ trẻ không bị bất ngờ và bố mẹ họ không phải góp thay mà không ai biết.

Ghi chép và báo cáo trong họ

Sổ quỹ dòng họ nên đơn giản hơn sổ quỹ cơ quan nhưng phải bền lâu. Một cuốn sổ tay khổ lớn, mỗi năm bắt đầu một trang mới với số dư đầu năm, tiếp đó là danh sách hộ đã góp, các việc đã chi và số dư cuối năm. Bên cạnh sổ giấy, có thể chụp từng trang lưu vào nhóm chung để không lo mất khi sổ ẩm mốc hay thất lạc.

Báo cáo ở buổi họp họ nên đọc to, ngắn gọn: năm qua thu từ bao nhiêu hộ, tổng bao nhiêu, đã đi những việc gì của ai, còn lại bao nhiêu. Phần chi nên nêu tên việc rõ ràng, ví dụ giả định "tang cụ ông chi thứ hai, quỹ đi một vòng hoa và một phong bì", để các cụ nghe là nhớ ra. Hộ nào chưa góp thì không cần đọc tên trước đông người; người phụ trách liên lạc nhắc riêng là đủ.

Sổ quỹ nên được giữ cùng với gia phả, sổ ghi ngày giỗ và những giấy tờ chung của họ. Khi bàn giao giữa người giữ cũ và người giữ mới, có mặt trưởng họ và người kiểm sổ, đếm tiền, đối chiếu số dư, ký hoặc ghi một dòng xác nhận vào sổ. Việc này giúp quỹ đi qua nhiều đời người mà không đứt mạch.

Khi trong họ có lấn cấn về quỹ

Hộ không góp nhiều năm. Trước khi nói chuyện, hỏi qua người thân gần nhất xem hộ đó có khó khăn gì không. Nhiều khi họ không góp vì ngại không đủ mức, chứ không phải không muốn. Đề xuất mức giảm hoặc miễn tạm thời thường giải quyết được mà không ai mất mặt.

Có ý kiến mức chi giữa các chi không đều. Mở sổ ra xem lại từng việc. Nếu đúng là có chênh lệch do thời điểm khác nhau hay quy định đã đổi, giải thích bằng sổ. Nếu thật sự chưa đều, thống nhất mức chung từ nay, không truy lại chuyện cũ.

Người giữ quỹ đã cao tuổi hoặc yếu sức. Nên chủ động đề xuất người phụ giúp và chuẩn bị bàn giao từ sớm, không đợi tới khi người giữ quỹ ốm nặng. Bàn giao gấp là lúc sổ sách dễ đứt đoạn nhất.

Tranh luận về ai được tính là người trong họ. Đây là câu hỏi về tập quán, không có câu trả lời chung. Để các cụ và trưởng họ quyết, ghi lại quyết định và áp dụng từ đó về sau, không áp ngược lại các việc đã qua.

Câu hỏi thường gặp

Quỹ hiếu hỉ dòng họ nên do ai giữ tiền?

Thường là một người cẩn thận ở thế hệ giữa, ở gần nơi họ tụ họp và biết nhận chuyển khoản, được trưởng họ và các chi đồng ý. Trưởng họ có thể đứng tên quỹ nhưng không nhất thiết trực tiếp giữ tiền.

Mỗi hộ trong họ nên góp quỹ hiếu hỉ bao nhiêu?

Không có mức chung. Mỗi họ tính dựa trên số việc hiếu hỉ trung bình mỗi năm và khả năng của các hộ, thường đặt một mức sàn vừa sức hộ khó khăn nhất rồi để hộ khá hơn góp thêm tuỳ tâm. Mức nên xem lại ở buổi họp hằng năm.

Con cháu ở nước ngoài góp quỹ họ thế nào cho tiện?

Có thể chuyển khoản qua người thân trong nước hoặc trực tiếp vào tài khoản của quỹ nếu có. Nhiều người chọn góp một lần cho vài năm; khi đó sổ cần ghi rõ khoản đã góp trước cho những năm nào để không bị nhắc nhầm.

Quỹ hiếu hỉ dòng họ có nên chi mừng cưới con cháu không?

Tuỳ quy ước từng họ. Nhiều họ chỉ chi cho việc tang và mừng thọ các cụ, còn mừng cưới để các hộ đi riêng vì cưới hỏi nhiều và mức đi rất khác nhau. Điều quan trọng là thống nhất từ đầu và áp dụng như nhau cho mọi chi.

Có nên gộp quỹ hiếu hỉ với quỹ sửa nhà thờ họ không?

Không nên gộp. Hai loại quỹ có mục đích và nhịp chi khác nhau; gộp chung dễ khiến quỹ cạn đúng lúc có việc tang. Nếu chỉ có một người giữ, vẫn nên ghi thành hai phần riêng trong sổ với số dư riêng.

Hộ khó khăn trong họ không góp được quỹ thì sao?

Nhiều họ có quy ước miễn hoặc giảm cho hộ khó khăn, do ban liên lạc đề xuất và trưởng họ quyết. Hộ đó vẫn được quỹ đi khi có việc. Việc này nên làm kín đáo, không đọc tên trước đông người.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138