Với lớp cũ hay hội đồng hương, mức đi chung nên là một khoản cố định cho từng loại việc, tính theo số thành viên còn liên lạc chứ không theo người khá giả nhất, và được ghi trong một sổ nhóm mà ai cũng xem được. Nhóm nhỏ thì thu theo từng việc; nhóm đông, nhiều việc thì nên giữ một quỹ thường trực góp theo năm.
Bài này đi qua đặc điểm của hội nhóm tự nguyện, những việc thường đi chung, cách đặt mức, cách giữ sổ nhóm và chuyện thành viên ít liên lạc, rồi tới cách ghi vào sổ nghĩa tình của nhà mình. Mọi con số là ví dụ giả định.
Hội nhóm tự nguyện khác cơ quan ở chỗ nào
Lớp cũ, hội đồng hương, nhóm bạn cùng đơn vị nghĩa vụ ngày trước, hội cựu học sinh một trường quê… đều là những nhóm không ai bắt buộc tham gia. Không có lương để trừ, không có văn phòng để gặp nhau hằng ngày, không có người đứng đầu chính thức. Thành viên ở rải rác nhiều tỉnh, liên lạc chủ yếu qua nhóm chat, mỗi năm gặp nhau một hai lần.
Chính vì tự nguyện, hiếu hỉ trong hội nhóm vừa dễ vừa khó. Dễ vì không ai bị ép, ai thân thì đi, ai không thì thôi. Khó vì không có luật chung, mỗi lần có việc lại hỏi nhau "đi bao nhiêu", người hăng hái thì đề xuất cao, người khó khăn thì ngại lên tiếng, cuối cùng có người lặng lẽ rời nhóm vì thấy áp lực.
Một bộ quy ước ngắn và một cuốn sổ chung giải quyết phần lớn chuyện này. Quy ước giúp mọi người biết trước nhóm đi những việc gì, mức bao nhiêu. Sổ giúp nhìn lại các lần trước để giữ sự đều tay giữa các thành viên, tránh chuyện người có việc trước được đi nhiều, người có việc sau được đi ít chỉ vì không khí trong nhóm lúc đó khác nhau.
Những việc hội nhóm thường đi chung
Mỗi nhóm tự chọn phạm vi. Bảng dưới đây gợi ý phạm vi hay gặp ở lớp cũ và hội đồng hương, kèm cách nhiều nhóm làm.
| Việc | Lớp cũ thường | Hội đồng hương thường |
|---|---|---|
| Thành viên cưới | Đi chung, nhiều bạn đến dự | Đi chung nếu thành viên còn sinh hoạt |
| Bố mẹ thành viên mất | Đi chung, có vòng hoa, cử người đến viếng | Đi chung, cử người đại diện |
| Thành viên mất | Đi chung mức cao hơn, nhiều bạn đến | Đi chung, ban liên lạc đến viếng |
| Thành viên ốm nặng, nằm viện dài | Đi thăm, có khi gom thêm hỗ trợ | Thăm hỏi, tuỳ quỹ |
| Cưới con thành viên | Lớp lâu năm có đi, lớp trẻ thường chưa | Thường để đi riêng |
| Thành viên sinh con | Thường đi riêng, nhóm nhắn chúc | Thường không đi chung |
Phạm vi càng rộng thì quỹ càng cần nhiều và thành viên càng phải góp nhiều. Nhóm mới lập nên bắt đầu hẹp, chủ yếu là việc tang và việc cưới của chính thành viên, rồi mở rộng nếu mọi người thấy ổn.
Đặt mức đi chung cho bền
Tính theo số người còn liên lạc thật. Nhóm chat có thể có năm mươi người, nhưng thường chỉ hai ba mươi người hay góp. Đặt mức đi chung dựa trên số người góp thật, không dựa trên số người trong nhóm, để không phải gom thêm mỗi lần.
Không lấy người khá giả làm chuẩn. Bạn làm ăn khá thường đề xuất mức cao vì với họ không đáng kể. Nhưng mức chung phải là mức người khó khăn nhất trong nhóm vẫn góp được mà không ngại. Ai muốn thêm thì đi riêng.
Mức cố định cho từng loại việc. Ví dụ giả định: việc tang của thành viên một mức, tang bố mẹ một mức, cưới thành viên một mức. Ghi rõ có kèm vòng hoa hay không. Mức cố định giúp người có việc trước và người có việc sau được như nhau.
Chốt mức trong một lần họp mặt. Đừng chốt trong nhóm chat lúc đang có việc, vì lúc đó cảm xúc dễ đẩy mức lên cao. Chốt ở buổi họp lớp, họp hội hằng năm, khi không ai đang có việc.
Xem lại sau vài năm. Thời giá đổi, thành viên có người khá lên, có người nghỉ hưu. Xem lại mức đi chung mỗi vài năm, ghi ngày áp dụng mức mới vào sổ.
Thu theo từng việc hay giữ một quỹ thường trực
Nhóm nhỏ dưới hai mươi người, mỗi năm chỉ một hai việc, thường thu theo từng việc: có tin, ban liên lạc thông báo mức, mọi người chuyển cho một người gom trong vài ngày. Cách này không phải giữ tiền lâu, ít rủi ro, nhưng mỗi lần có việc lại phải nhắc nhiều người và việc tang đến gấp thì người gom thường phải ứng trước.
Nhóm đông, nhiều việc, đặc biệt là các lớp đã ra trường hai ba chục năm khi bố mẹ các thành viên bắt đầu tuổi cao, nên giữ một quỹ thường trực. Mỗi thành viên góp một khoản theo năm vào dịp họp lớp hay họp hội, quỹ chi theo mức đã thống nhất. Cách này giúp có tiền ngay khi có việc tang, không phải nhắn tin gom giữa lúc mọi người đang bận.
Có nhóm dùng cách kết hợp: quỹ thường trực nhỏ đủ cho một hai việc gấp, phần còn lại gom theo việc. Dù chọn cách nào, cần ghi rõ ai đang giữ tiền, giữ ở đâu, và cuối năm còn bao nhiêu. Với quỹ thường trực, người giữ nên dùng một tài khoản riêng và báo số dư sau mỗi lần chi.
Ghi sổ nhóm: những bước tối thiểu
Sổ của hội nhóm nên đơn giản nhất có thể, vì người giữ làm việc này không công và có thể đổi người bất cứ lúc nào. Các bước tối thiểu:
- Lập một bảng tính dùng chung chỉ cho xem, một người được sửa; hoặc một cuốn sổ tay mà người giữ chụp lại sau mỗi lần ghi.
- Trang đầu ghi quy ước của nhóm: đi những việc gì, mức bao nhiêu, ngày áp dụng.
- Trang thu ghi tên thành viên, năm hoặc việc, số tiền, ngày nhận.
- Trang chi ghi ngày, việc gì, của ai, mức chi, ai đi đại diện, gia đình nhận hay từ chối.
- Sau mỗi lần thu hoặc chi, nhắn một dòng tóm tắt và số dư vào nhóm chat.
- Cuối năm, tổng hợp lại và đọc ở buổi họp mặt.
Cái được của sổ nhóm là sự liên tục. Mười năm sau, khi một thành viên có tang mẹ, người giữ sổ lúc đó mở ra thấy ngay mười năm trước nhóm đã đi tang bố của bạn đó thế nào, để giữ cách đối xử nhất quán với cùng một người.
Khi thành viên có việc ở tỉnh xa
Lớp cũ và hội đồng hương có một đặc điểm riêng: thành viên ở rải rác khắp nơi. Hội đồng hương thì ngược lại, các thành viên ở thành phố nhưng việc tang của bố mẹ lại diễn ra ở quê, cách vài trăm cây số. Lúc đó câu hỏi không chỉ là đi bao nhiêu mà còn là ai đi và đi bằng cách nào.
Nhiều nhóm phân công theo vùng: thành viên nào ở gần nơi có việc nhất thì đại diện cầm phần chung đến, nhóm chuyển tiền cho người đó trước. Nếu không ai ở gần, có thể nhờ người thân của thành viên có việc nhận hộ phần chung, rồi gửi kèm lời nhắn của cả nhóm. Với việc tang, vòng hoa có thể đặt ở cửa hàng gần nơi tổ chức, ghi tên nhóm đầy đủ.
Chi phí đi lại khi đại diện phải đi xa là điểm nên thống nhất từ trước trong quy ước. Có nhóm để quỹ chi một phần tiền xe cho người đại diện, có nhóm để người đi tự lo vì coi đó là phần tình cảm riêng. Không có cách nào sai, chỉ cần quyết trước khi có việc và ghi vào sổ, để người đi không phải ngại mở lời và người ở nhà không thắc mắc về sau.
Thành viên ít liên lạc, rời nhóm hoặc quay lại
Hội nhóm nào cũng có người dần ít liên lạc: chuyển đi xa, bận con nhỏ, hoặc đơn giản là không còn hợp. Câu hỏi khó là khi người đó có việc, nhóm có đi không. Nhiều nhóm dùng cách đơn giản: ai còn trong danh sách góp, kể cả góp không đều, thì nhóm vẫn đi; ai đã nói rõ rời nhóm thì nhóm không đi chung, ai thân thì đi riêng.
Trường hợp tế nhị hơn là người không góp nhiều năm nhưng chưa từng nói rời nhóm. Ban liên lạc nên hỏi riêng một lần, nhẹ nhàng, xem họ còn muốn tham gia không. Nhiều người chỉ đơn giản là quên hoặc ngại vì đã lâu không góp. Một lời hỏi thăm thường kéo họ trở lại.
Người quay lại sau nhiều năm thì không cần đóng bù các năm đã vắng, trừ khi nhóm có quy ước khác. Ghi vào sổ từ năm nào họ quay lại góp. Khi họ có việc, nhóm đi theo mức chung như các thành viên khác, vì mục đích của quỹ là giữ tình bạn chứ không phải tính sổ từng năm.
Ghi vào sổ nghĩa tình của nhà mình
Phần góp vào quỹ nhóm không cần ghi chi tiết trong sổ gia đình, chỉ một dòng tổng mỗi năm là đủ. Cái cần ghi là những khi mình đi riêng ngoài phần nhóm, và những khi nhà mình có việc thì nhóm đi gì, ai trong nhóm đi riêng. Ví dụ giả định: "tang bố, lớp cấp ba đi chung một vòng hoa và phong bì, thêm bạn N. và bạn P. gửi riêng".
Ghi như vậy giúp khi bạn N. hay bạn P. có việc, bạn nhớ mình nên đi riêng thêm ngoài phần của lớp. Còn những bạn chỉ đi qua phần chung thì phần chung của mình trong quỹ đã đáp lại.
Sổ gia đình cũng nên ghi tên nhóm rõ ràng, ví dụ tên trường và khoá học, tên hội và nơi sinh hoạt. Con cái đọc sổ sau này, khi bố mẹ đã già, sẽ biết những mối quan hệ nào là bạn học, hội đồng hương của bố mẹ, để giữ lại khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Lớp cũ nên đi chung những việc hiếu hỉ nào?
Phổ biến nhất là việc tang của thành viên và của bố mẹ thành viên, việc cưới của chính thành viên. Lớp ra trường lâu năm có khi đi cả cưới con thành viên. Nhóm mới lập nên bắt đầu với phạm vi hẹp rồi mở rộng nếu mọi người đồng ý.
Mức đi chung của lớp cũ nên tính thế nào?
Lấy số người thường góp thật nhân với một mức mà người khó khăn nhất cũng góp được, đặt cố định cho từng loại việc. Không lấy người khá giả làm chuẩn; ai muốn thêm thì đi riêng ngoài phần chung.
Hội đồng hương có cần giữ quỹ thường trực không?
Nếu hội đông người và năm nào cũng có vài việc tang, giữ quỹ thường trực giúp có tiền ngay khi cần. Nếu hội nhỏ, ít việc, thu theo từng việc đơn giản hơn. Dù cách nào cũng cần một người giữ sổ và báo số dư.
Thành viên không góp quỹ lớp nhiều năm có việc thì nhóm có đi không?
Tuỳ quy ước của nhóm. Nhiều nhóm vẫn đi nếu người đó chưa nói rời nhóm, đồng thời ban liên lạc hỏi riêng một lần xem họ còn muốn tham gia không. Mục đích là giữ tình bạn hơn là tính sổ.
Có nên công khai ai đã góp quỹ lớp, ai chưa không?
Với quỹ góp đều theo năm, công khai danh sách đã góp là bình thường để nhắc người quên. Không nên nhắc tên người chưa góp trước cả nhóm một cách nặng nề; người giữ quỹ nhắn riêng sẽ nhẹ nhàng hơn.
Đã góp quỹ lớp rồi có cần đi riêng với bạn thân không?
Không bắt buộc, nhưng nhiều người vẫn đi riêng với bạn thật sự thân hoặc người từng đi riêng nhà mình. Phần chung của lớp lo phần tình bạn học; phần riêng dành cho mối thân thiết riêng.