NghiaTinh.comNghĩa Tình
Tân gia, đầy tháng, mừng thọ và dịp khác

Mừng con đỗ đại học, đi du học: dịp nào ghi sổ, dịp nào thôi

Tiền mừng con đỗ đại học, tiễn đi du học, nhập ngũ, đi làm xa: dịp nào nên ghi sổ nghĩa tình, dịp nào thôi, ai ghi, và đáp lễ khi con nhà người quen cũng đến dịp ấy.

Vietnamese teenage girl packing a suitcase in her bedroom while her father folds clothes beside her, both seen from behind, warm lamp light, medium shot at eye level

Mừng con đỗ đại học, tiễn con đi du học nên ghi sổ khi có ba điều: gia đình mời khách, có tiền hoặc quà từ người ngoài nhà, và nhiều khả năng sau này mình phải đi lại khi con nhà họ đến dịp tương tự. Những món quà nhỏ từ ông bà, cô chú gặp hằng ngày thì có thể ghi nhẹ hoặc thôi, tuỳ nếp nhà.

Đây là những dịp mới nổi lên vài chục năm gần đây, không có trong sổ hiếu hỉ của ông bà ngày trước, nên mỗi nhà làm một kiểu. Bài này đưa ra tiêu chí để tự quyết, gợi ý ai giữ sổ (bố mẹ hay chính đứa con), cách ghi khi tiền mừng thuộc về con, và cách đáp lễ khi con nhà người quen cũng đỗ, cũng đi xa. Con số trong bài là ví dụ giả định.

Những dịp mới mà sổ của ông bà không có

Sổ hiếu hỉ của thế hệ trước gần như chỉ có cưới, tang, mừng thọ, làm nhà. Ngày nay, nhiều gia đình có thêm những dịp gắn với hành trình của con: đỗ vào đại học, tiễn con lên đường du học, ra trường, đi làm ở thành phố khác, nhập ngũ. Ở không ít làng quê, nhà có con đỗ đại học làm vài mâm cơm mời họ hàng, hàng xóm, và khách mang phong bì đến mừng như một dịp hỉ thật sự.

Vì là dịp mới, chưa có nếp chung, nên câu hỏi "có ghi sổ không" khiến nhiều nhà lúng túng. Có nhà ghi kỹ như đám cưới, có nhà coi là chuyện vui trong nhà, nhận rồi thôi. Cả hai đều không sai, nhưng hệ quả về sau khác nhau: nhà không ghi sẽ khó đi lại cho phải khi con nhà người khác đỗ đạt mấy năm sau.

Điểm đặc biệt của các dịp này là người được mừng là đứa con, thường đã đủ lớn để tự hiểu. Đây là cơ hội tốt để con bắt đầu học cách giữ nghĩa tình bằng chính cuốn sổ của mình.

Dịp nào thường ghi sổ, dịp nào có thể thôi

Bảng dưới là gợi ý dựa trên cách nhiều gia đình đang làm, không phải quy tắc. Tập quán từng vùng, từng dòng họ có thể khác.

DịpThường ghi sổ khiCó thể thôi khi
Đỗ đại họcCó làm cơm mời khách, khách ngoài nhà mang phong bìChỉ ông bà, bố mẹ đỡ đầu mừng riêng
Tiễn đi du họcHọ hàng, bạn bè bố mẹ đến tiễn và gửi tiềnChỉ gia đình nhỏ đưa ra sân bay
Nhập ngũNơi có tục làm cơm tiễn, khách mừngChỉ người trong nhà dặn dò
Ra trường, nhận việcCó tiệc mời bạn bè của bố mẹCon tự liên hoan với bạn bè
Đi làm xaNgười thân góp lộ phí khi con điChỉ lời hỏi thăm, không quà

Nguyên tắc chung rút ra từ bảng: khi có người ngoài gia đình nhỏ bỏ tiền hoặc quà ra mừng, nên ghi. Lý do không nằm ở số tiền mà ở chỗ sau này họ cũng có con cháu đến dịp ấy, và họ sẽ nhớ mình có đến hay không. Khi chỉ có ông bà, bố mẹ đỡ đầu hay cô chú ruột thường xuyên gặp nhau, việc ghi hay không tuỳ nếp nhà, vì giữa những người ấy nghĩa tình đi lại liên tục, không cần sổ.

Tiền mừng là của con: ai ghi sổ

Con đã lớn thì để con tự ghi. Một học sinh vừa đỗ đại học hoàn toàn đủ sức tự ghi danh sách người mừng. Bố mẹ có thể đưa con một cuốn sổ nhỏ hoặc hướng dẫn con lập bảng trên điện thoại, mỗi dòng: người mừng, quan hệ với bố mẹ hay với con, món mừng.

Bố mẹ giữ một bản cho phần khách của mình. Phần lớn khách mừng con đỗ đại học là người quen của bố mẹ. Về sau, chính bố mẹ là người đi lại khi con nhà họ đỗ. Vì vậy bố mẹ nên chép phần khách của mình vào sổ nghĩa tình chung của gia đình.

Phân biệt khách của con và khách của bố mẹ. Thầy cô, bạn bè của con mừng thì con tự nhớ và tự đáp lại theo cách của người trẻ. Bạn bè, đồng nghiệp của bố mẹ mừng thì bố mẹ lo phần đáp lễ.

Thống nhất tiền mừng dùng vào việc gì. Nhiều nhà để con giữ toàn bộ làm quỹ học tập, nhiều nhà dùng để bù chi phí nhập học. Điều quan trọng là nói rõ với con và ghi lại, để con hiểu khoản tiền ấy là tấm lòng của nhiều người dành cho mình.

Dạy con viết lời cảm ơn và hiểu chữ nghĩa tình

Dịp đỗ đại học hay đi du học là lúc rất thích hợp để con tập việc người lớn: tự cảm ơn từng người đã mừng mình. Không cần thư tay cầu kỳ; một cuộc gọi, một tin nhắn, hay ghé nhà người lớn trong họ nói lời cảm ơn là đủ. Bố mẹ có thể gợi ý con mở sổ, đánh dấu từng người đã cảm ơn.

Mẫu câu tham khảo cho con, chỉnh lại theo cách nói của nhà mình: "Cháu cảm ơn bác hôm trước sang mừng cháu đỗ. Cháu sẽ cố gắng học cho tốt, cuối kỳ về cháu sang thăm hai bác." Câu ngắn, không nhắc tiền, chỉ ghi nhận sự quan tâm và hứa một việc nhỏ có thể làm được.

Quan trọng hơn câu chữ là để con hiểu vì sao phải nhớ. Những người mừng con hôm nay, mười năm sau có thể là người con gặp lại khi đi đám cưới con cái họ. Một người trẻ biết mở sổ ra và nói "ngày cháu đỗ đại học, bác đã sang mừng" sẽ giữ được mối quan hệ mà bố mẹ đã gây dựng, thay vì để nó đứt khi bố mẹ già đi.

Đáp lễ khi con nhà người quen đỗ đạt, đi xa

Khi con nhà một người từng mừng con mình đỗ đại học nay cũng đỗ, mở sổ xem ngày trước họ mừng thế nào, cách nay bao lâu. Mức đi lại nên tương đương tấm lòng ấy theo mặt bằng hiện tại, có tính hoàn cảnh nhà mình. Ví dụ giả định: bốn năm trước một người bạn mừng con mình 500 nghìn khi nhà làm cơm, nay con bạn đỗ và nhà bạn cũng mời cơm, đi lại ở mức gần như vậy hoặc nhỉnh hơn chút theo thời giá là hợp lẽ.

Không nên so sánh hai đứa trẻ khi đáp lễ: con nhà mình đỗ trường danh tiếng hơn hay kém hơn không liên quan gì tới việc đi lại. Lời chúc mừng cũng không nên nhắc tới điểm số, thứ hạng hay so trường này với trường kia. Người ta mời mình đến chia vui, mình chia vui trọn vẹn.

Có những nhà không làm cơm, chỉ báo tin vui. Khi đó không cần mang phong bì đến như một dịp hỉ; một lời chúc, một món quà nhỏ cho cháu nếu thân là đủ. Ghi chú vào sổ để nhớ nhà ấy có con vào đại học năm nào, sau này đến dịp cháu ra trường hay cưới hỏi, mình có thông tin mà đi lại.

Nhập ngũ, đi làm xa: những dịp tiễn đưa

Ở nhiều vùng quê, khi có con em lên đường nhập ngũ, gia đình làm vài mâm cơm tiễn, họ hàng, hàng xóm đến dặn dò và gửi ít tiền làm lộ phí. Đây là nét đẹp của tình làng nghĩa xóm, và nhiều nhà ghi lại cẩn thận vì khi nhà hàng xóm có con lên đường, mình cũng sang tiễn.

Cách ghi giống các dịp khác: người tiễn, quan hệ, món gửi, kèm ghi chú năm nhập ngũ. Riêng với dịp này, ngày con xuất ngũ trở về, gia đình thường có bữa cơm mừng, và người con có thể tự mang sổ đến từng nhà đã tiễn mình năm xưa để cảm ơn. Việc đó gắn kết người trẻ với làng xóm hơn mọi lời dặn.

Với con đi làm xa, đi xuất khẩu lao động hay vào thành phố lập nghiệp, quà tiễn thường từ người thân gần. Ghi lại để khi con có thu nhập ổn định, con biết đường thăm hỏi, đáp lại những người đã giúp mình lúc đầu khó khăn. Lời dặn của bố mẹ "đừng quên ai đã giúp con lúc đi" sẽ cụ thể hơn nhiều khi có danh sách trên tay.

Khi quyết định không ghi sổ

Không phải nhà nào cũng cần ghi mọi dịp. Nếu gia đình chỉ báo tin vui cho người thân gần, không làm cơm, không nhận phong bì của khách ngoài, thì không có gì để ghi, và cũng không tạo ra nghĩa vụ đáp lễ nào. Đây là lựa chọn của nhiều gia đình muốn giữ những dịp này thật giản dị.

Khi đã chọn không làm, nên nhất quán: nếu ai đó vẫn mang quà tới, nhận và cảm ơn, rồi ghi riêng một dòng cho người ấy. Không vì dịp này nhà mình không làm cơm mà bỏ qua tấm lòng của họ.

Cũng có nhà ghi nhưng không ghi số tiền, chỉ ghi tên người đã mừng. Cách này đủ để nhớ ai quan tâm con mình, tránh cảm giác tính toán, nhưng khi đáp lễ sẽ phải dựa vào trí nhớ hoặc mặt bằng chung. Mỗi cách có ưu nhược, quan trọng là cả nhà thống nhất và làm cùng một kiểu qua các năm. Nếu nhà có hai ba người con, cách làm với đứa lớn nên giữ cho đứa nhỏ, để không đứa nào cảm thấy dịp của mình bị xem nhẹ hơn dịp của anh chị.

Câu hỏi thường gặp

Con đỗ đại học có nên làm cơm mời khách và ghi sổ không?

Tuỳ nếp nhà và tập quán nơi ở. Nếu đã làm cơm và khách ngoài gia đình mang phong bì đến mừng thì nên ghi sổ, vì sau này con nhà họ đỗ, mình cần biết để đi lại cho phải.

Tiền mừng con đỗ đại học là của con hay của bố mẹ?

Nhiều gia đình coi là của con, dùng làm quỹ học tập hoặc bù chi phí nhập học. Điều quan trọng là nói rõ với con và ghi lại khoản tiền ấy dùng vào việc gì.

Có nên để con tự ghi sổ tiền mừng của mình không?

Nên, nhất là khi con đã lớn. Con ghi phần khách của mình, bố mẹ chép phần khách là người quen của bố mẹ vào sổ chung gia đình vì sau này bố mẹ là người đi đáp lễ.

Con nhà người quen đỗ đại học nhưng không làm cơm thì có cần mừng không?

Không bắt buộc mang phong bì như dịp hỉ. Một lời chúc hoặc món quà nhỏ cho cháu nếu thân là đủ. Ghi chú năm cháu vào đại học để sau này đến dịp ra trường, cưới hỏi còn nhớ.

Tiễn con đi du học có ghi sổ người gửi tiền không?

Nên ghi nếu họ hàng, bạn bè bố mẹ đến tiễn và gửi tiền. Khi con nhà họ đi học xa, mình biết để đi lại; con cũng có danh sách để thăm hỏi khi về nước.

Khi đi mừng con nhà người khác đỗ đại học có nên hỏi điểm thi không?

Không nên. Chuyện điểm số, thứ hạng hay trường danh tiếng không liên quan tới việc chia vui, hỏi ra dễ thành so sánh. Chỉ cần chúc mừng và hỏi thăm con định học ngành gì nếu cháu muốn kể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138