NghiaTinh.comNghĩa Tình
Sổ tang và tiền phúng viếng

Đi viếng nhà người từng viếng nhà mình: tra sổ tang để đáp lễ

Nghe tin nhà người từng viếng nhà mình có tang: tra sổ thế nào, đọc dòng cũ ra sao, cử ai đi cho tương xứng, mang gì, ở lại bao lâu và ghi lại để mạch qua lại được liền.

Vietnamese couple in dark plain clothes riding a motorbike along a rice field road toward a distant village, viewed from behind, early morning mist, calm somber mood

Khi nhà một người từng đến viếng nhà mình có tang, việc đầu tiên là mở sổ tang của gia đình tìm dòng của họ, đọc xem năm ấy ai đến, đến mấy người, ở lại bao lâu, gửi gì, rồi cử người đi cho tương xứng. Sau khi viếng về, ghi lại một dòng vào sổ nghĩa tình của nhà mình để mạch qua lại hai chiều không bị đứt.

Câu hỏi "đi bao nhiêu tiền" chỉ là một phần nhỏ của việc đáp lễ đám tang. Phần lớn hơn là ai đi, đi lúc nào, có ở lại hay đi đưa tang không, có mang theo lễ vật không. Những điều ấy, cuốn sổ cũ trả lời rõ hơn trí nhớ của bất kỳ ai trong nhà. Bài này đi qua từng bước, từ lúc nghe tin đến lúc ghi sổ.

Nghe tin: đừng vội, mở sổ trước

Tin buồn thường đến bất ngờ, qua một cuộc gọi, một tin nhắn trong nhóm làng, hay người hàng xóm báo lại. Phản ứng tự nhiên là muốn đi ngay. Nhưng trước khi lên đường, dành năm phút mở sổ tang của gia đình, nhất là khi người mất thuộc một nhà mà nhà mình có qua lại lâu năm, sẽ giúp bạn tránh được những thiếu sót khó sửa về sau.

Năm phút ấy trả lời được mấy câu: nhà ấy đã đến viếng nhà mình bao giờ chưa, đến vào dịp nào (ông bà, bố mẹ, hay một người khác), ai đã đại diện, có giúp việc gì, có đi đưa tang không. Nếu nhà mình có nhiều cuốn sổ qua nhiều đời, tra cả những cuốn cũ, vì mối quan hệ giữa hai nhà có khi bắt đầu từ thế hệ ông bà.

Nếu đang ở xa, không có sổ trong tay, có thể nhờ người trong nhà đang giữ sổ chụp giúp trang có tên. Đây cũng là lý do nhiều gia đình chép sổ tang sang bảng tính trên điện thoại sau mỗi lần tang: để ai cũng tra được khi cần, kể cả lúc đang đi công tác.

Tìm đúng dòng khi sổ ghi theo kiểu cũ

Tra theo tên người đến, không chỉ tên chủ hộ. Năm xưa có thể người đến viếng là con trai của nhà ấy, nay người mất là bố của anh ấy. Sổ ghi tên anh con trai, nên tra theo tên chủ hộ sẽ không thấy.

Tra theo tên gọi trong làng. Sổ cũ hay ghi "bác Tư lò gạch", "cô giáo Hoa", "ông Hai xóm trên". Nhớ lại những tên gọi quen của nhà ấy để tra.

Tra theo địa danh cũ. Sau khi sáp nhập, nhiều xã, phường đổi tên. Sổ ghi tên thôn, xã cũ; người trẻ trong nhà cần biết nơi ấy nay thuộc đâu để nhận ra.

Hỏi người lớn trong nhà. Nếu sổ ghi tắt khó hiểu, hỏi bố mẹ, cô dì chú bác. Họ thường nhớ ngay "à, nhà ấy là thông gia với nhà bác Cả".

Ghi chú lại kết quả tra. Tra được rồi, đánh dấu nhẹ bằng bút chì bên lề dòng cũ, ghi "nay là nhà anh Thắng, đã viếng ngày…". Lần sau tra sẽ nhanh hơn.

Đọc dòng sổ cũ để quyết cách đáp

Một dòng sổ tang cũ có nhiều thông tin hơn số tiền. Bảng dưới gợi ý cách đọc và cách đáp tương xứng:

Sổ ghiÝ nghĩaCách đáp lễ tương xứng
Đến cả hai vợ chồngNhà ấy coi trọng mối quan hệNhà mình cũng nên đi cả hai người
Ở lại giúp việc nhiều ngàyPhần công sức lớnThu xếp đến sớm, ở lại giúp một buổi trở lên
Đi đưa tang ra tận nghĩa trangTình cảm sâuCố gắng đi đưa tang, không chỉ viếng
Gửi qua người khác, không đếnBận hoặc ở xaĐến trực tiếp nếu được; nếu không, gửi qua người tin cậy
Mang lễ vật như gạo, hươngTheo tập quán làngMang lễ tương tự kèm phong bì vừa sức
Đại diện tập thểQuan hệ qua cơ quan, hội nhómĐáp qua tập thể, cá nhân đi thêm nếu thân

Đáp lễ tương xứng không có nghĩa là sao chép y nguyên. Hoàn cảnh hai nhà có thể đã thay đổi; có khi năm xưa nhà ấy đến giúp nhiều ngày vì ở gần, nay họ đã chuyển đi xa. Điều cần là giữ đúng tinh thần: người ta đã quý nhà mình thế nào thì nhà mình đáp lại sự quý trọng ấy.

Cử ai đi đại diện nhà mình

Câu hỏi này quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Nếu năm xưa ông chủ nhà ấy tự đến viếng ông nội mình, thì nay khi ông ấy mất, người có vai tương xứng trong nhà mình, thường là bố hoặc người con trưởng, nên đi. Gửi một người cháu nhỏ đi thay có thể bị hiểu là nhà mình xem nhẹ.

Nếu năm xưa người đến là người con trai của nhà ấy, quan hệ chủ yếu là giữa anh ấy và một người trong nhà mình, thì người đó nên đi. Ví dụ, anh Hùng từng đến viếng mẹ của chị Lan vì hai người là bạn học. Nay bố anh Hùng mất, chị Lan đi viếng là đúng nhất, có thể rủ thêm chồng cùng đi.

Khi người đáng đi đã cao tuổi, sức khoẻ yếu hoặc đã mất, con cháu đi thay và nói rõ khi đến: "Bố con không đi được, dặn con đến thắp hương thay". Một câu như vậy giúp gia đình bên kia hiểu nhà mình vẫn nhớ và coi trọng.

Nếu nhà mình có nhiều người cùng quen nhà ấy, có thể đi chung một đoàn và góp một phong bì chung, hoặc mỗi người một phong bì nếu mỗi người có quan hệ riêng. Ghi rõ cách đã chọn khi về ghi sổ.

Đi lúc nào và ở lại bao lâu

Với nhà rất thân, nhiều gia đình đến ngay từ ngày đầu, khi gia chủ còn đang lo liệu, để hỏi có cần giúp gì không. Nếu năm xưa nhà ấy cũng đến sớm và giúp việc, đây là cách đáp lễ quý nhất: sự có mặt khi người ta cần người nhất.

Với quan hệ bình thường, đến viếng vào giờ viếng chính, thắp hương, gửi phúng viếng, ngồi lại một lúc hỏi thăm gia đình. Không cần ở lâu nếu gia chủ đang bận tiếp khách.

Lễ đưa tang là dịp thứ hai cần cân nhắc. Ở nhiều vùng, việc đi đưa tang ra tận nghĩa trang được coi là tình cảm sâu đậm. Nếu sổ ghi năm xưa nhà ấy đi đưa tang người nhà mình, nhà mình nên cố gắng thu xếp đi. Nếu không thể, đến viếng từ hôm trước và nói rõ lý do với gia chủ.

Với tang lễ ở nhà tang lễ thành phố, thời gian ngắn, nên hỏi trước giờ viếng, giờ di quan để không đến muộn. Nếu đến muộn khi gia đình đã đưa tang, vẫn có thể ghé nhà sau đó thắp hương; cách làm này được bàn kỹ trong bài về viếng muộn.

Khi người từng viếng nhà mình nay chính là người đã mất

Có một tình huống khiến nhiều người lúng túng: người năm xưa đích thân đến viếng nhà mình, ngồi lại cả buổi, nay chính là người vừa qua đời. Mạch nghĩa giữa hai nhà vì thế chuyển sang con cháu của họ, những người có khi nhà mình chỉ biết mặt. Đáp lễ lúc này vừa là đáp nghĩa người đã khuất, vừa là mở đầu mối quan hệ với thế hệ sau.

Trong trường hợp này, nhà mình nên đi với sự chu đáo cao nhất có thể: người có vai lớn nhất trong nhà đến viếng, ở lại một lúc, đi đưa tang nếu thu xếp được. Khi thắp hương, nên nói với người con của gia đình kia một câu ngắn cho họ biết mối liên hệ: "Ngày ông nội cháu mất, bác nhà mình đã đến ngồi với gia đình suốt đêm". Câu ấy không phải để kể công, mà để con cháu bên kia biết bố mẹ họ đã từng quý nhà mình thế nào.

Về ghi sổ, dòng mới nên ghi rõ tên người đã mất, tên người con đang đứng ra lo việc, và nơi ở của họ hiện nay. Từ đây, những lần qua lại tiếp theo sẽ là với người con ấy; sổ cần cho người đọc sau này thấy được sự chuyển giao đó.

Khi không thể đi được

Có những lúc nhà mình đang ở xa, đang ốm, đang có việc không thể bỏ. Vài cách giữ trọn lễ:

  • Nhờ một người thân cùng quê, cùng cơ quan đi thay, gửi phong bì kèm lời nhắn rõ tên nhà mình.
  • Gọi điện hoặc nhắn tin chia buồn với người thân quen nhất của gia đình ấy, nói rõ vì sao không đến được.
  • Hẹn sẽ đến thắp hương sau, và thực sự đến trong vài tuần sau tang.
  • Nếu chuyển khoản phúng viếng, ghi lời nhắn rõ ràng gồm tên nhà mình và quan hệ để gia chủ nhận ra.
  • Ghi vào sổ nhà mình là "không đến được, gửi qua ai" để sau này nhớ nhà mình đã đáp thế nào.

Gia chủ hiểu rằng không phải ai cũng đến được. Điều khiến họ buồn là sự im lặng, không phải sự vắng mặt có lời báo trước.

Ghi lại sau khi viếng: nối mạch hai chiều

Viếng về, mở sổ nghĩa tình của nhà mình, ghi một dòng mới: ngày, tên người mất, gia đình nào, nơi ở hiện nay, ai trong nhà mình đi, khoản phúng hoặc lễ vật, có ở lại giúp, có đi đưa tang không. Nếu nhà mình đi theo một đoàn tập thể, ghi rõ khoản riêng và khoản góp qua quỹ.

Bên cạnh dòng mới, ghi chú tham chiếu ngược lại dòng cũ: "đáp lễ cho lần nhà ấy viếng ông nội năm…". Hai dòng nối với nhau như vậy giúp người đọc sổ sau này thấy cả mạch qua lại: nhà ấy đã đến khi nào, nhà mình đã đi lại khi nào. Con cháu tiếp quản sổ sẽ không phải đoán vì sao hai nhà lại thân như vậy.

Nếu sổ của nhà mình đã chuyển sang bảng tính, có thể thêm một cột "liên quan đến dòng" để nối hai lần qua lại. Dù dùng sổ giấy hay bảng tính, điều cần nhất là ghi ngay trong ngày, khi mọi chi tiết còn rõ.

Câu hỏi thường gặp

Nghe tin nhà người quen có tang thì nên làm gì trước tiên?

Mở sổ tang của gia đình tìm dòng của nhà ấy, xem năm xưa họ đã đến viếng nhà mình thế nào, ai đến, có giúp việc hay đi đưa tang không. Năm phút tra sổ giúp quyết định ai đi và đi thế nào cho tương xứng.

Sổ tang cũ ghi tên gọi trong làng, không rõ là ai thì tra thế nào?

Tra theo tên người đến, tên gọi quen trong làng và địa danh cũ, rồi hỏi người lớn trong nhà. Tra được thì ghi chú bằng bút chì bên lề dòng cũ để lần sau tra nhanh hơn.

Ai trong nhà nên đi viếng để đáp lễ cho phải?

Người có vai tương xứng với người đã đến viếng nhà mình năm xưa. Nếu quan hệ là giữa bạn bè của một người con, người con ấy nên đi. Người đáng đi không đi được thì con cháu đi thay và nói rõ lý do.

Năm xưa nhà kia đi đưa tang nhà mình thì nay có cần đi đưa tang không?

Nên cố gắng thu xếp, vì việc đi đưa tang được nhiều nơi coi là tình cảm sâu. Nếu không thể, đến viếng từ hôm trước và nói rõ với gia chủ vì sao không đi đưa tang được.

Không thể đến viếng được thì đáp lễ thế nào?

Nhờ người tin cậy gửi phúng viếng kèm lời nhắn rõ tên nhà mình, gọi điện chia buồn với người thân quen nhất của gia đình ấy và hẹn đến thắp hương sau, rồi thực sự đến trong vài tuần.

Đi viếng xong ghi vào sổ những gì?

Ghi ngày, tên người mất, gia đình nào, ai trong nhà mình đi, khoản phúng hoặc lễ vật, có ở lại giúp hay đi đưa tang không, và ghi chú tham chiếu đến dòng cũ để thấy cả mạch qua lại hai nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138